Theo Nghị quyết 198/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân nêu rõ “Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không áp dụng phương pháp khoán thuế từ ngày 01 tháng 01 năm 2026”. Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 3389/QĐ-BTC phê duyệt Đề án “Chuyển đổi mô hình và phương pháp quản lý thuế đối với hộ kinh doanh khi xóa bỏ thuế khoán”. Sau đây là một số nội dung quan trọng hộ kinh doanh cần quan tâm khi bỏ thuế khoán, chuyển sang nộp thuế theo phương pháp kê khai:
Việc bỏ thuế khoán và chuyển sang nộp thuế theo phương pháp kê khai giúp đảm bảo công bằng, minh bạch trong thực hiện nghĩa vụ thuế. Hộ kinh doanh sẽ kê khai thuế hàng tháng hoặc hàng quý dựa trên sổ sách kế toán, hóa đơn và chứng từ rõ ràng; việc ghi nhận doanh thu, chi phí được chính xác, đúng quy định pháp luật.
Người nộp thuế được tự xác định doanh thu, chi phí và số thuế phải nộp, không còn phụ thuộc vào mức khoán của cơ quan thuế. Khi gặp khó khăn do thị trường, hộ kinh doanh có thể kê khai đúng thực tế phát sinh, không bị ấn định thuế như trước.
Bên cạnh đó, việc ứng dụng hóa đơn điện tử và công nghệ số giúp tiết kiệm thời gian, chi phí, nâng cao uy tín trong kinh doanh và hỗ trợ hộ kinh doanh dễ dàng chứng minh doanh thu, chi phí, lợi nhuận khi cần thiết.
Về chủ trương và lộ trình, Quốc hội và Chính phủ thống nhất thực hiện ngừng áp dụng thuế khoán cho hộ kinh doanh từ ngày 01/01/2026. Việc này nhằm đảm bảo công bằng, minh bạch, chống thất thu thuế, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số và hiện đại hóa ngành thuế.
Chia hộ kinh doanh thành 03 nhóm để quản lý thuế thay cho thuế khoán từ 2026
BẢNG 2: MÔ HÌNH QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI VỚI HỘ, CÁ NHÂN KINH DOANH
| Tiêu chí | Nhóm 1
Doanh thu ≤ 200 triệu |
Nhóm 2
200 triệu < Doanh thu ≤ 3 tỷ |
Nhóm 3
Doanh thu > 3 tỷ |
| Thuế GTGT | Không phải nộp |
– Theo phương pháp trực tiếp theo % doanh thu)Thuế GTGT phải nộp = Doanh thu x Tỷ lệ % – Tự nguyện đăng ký áp dụng pp khấu trừ nếu đủ điều kiệnThuế GTGT phải nộp = Thuế GTGT đầu ra – Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ |
– Bắt buộc áp dụng khấu trừ
Thuế GTGT phải nộp = Thuế GTGT đầu ra – Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ |
| Thuế TNCN | Không phải nộp |
Tính theo tỷ lệ % trên doanh thu theo từng ngành nghề Số thuế TNCN phải nộp = Doanh thu x Tỷ lệ % |
Tính trên thu nhập tính thuế x 17%
(Thu nhập tính thuế = Doanh thu – chi phí hợp lý) |
| Trách nhiệm kê khai doanh thu | Kê khai 2 lần/năm (đầu/ giữa năm và cuối năm) để xác định nghĩa vụ thuế | Kê khai theo quý (4 lần/năm) + quyết toán năm | Kê khai theo tháng (nếu có doanh thu năm trên 50 tỷ) hoặc quý, quyết toán năm |
| Hóa đơn | Khuyến khích dùng hóa đơn điện tử có mã (trong giao dịch với người tiêu dùng) | Bắt buộc dùng Hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền nếu Doanh thu > 1 tỷ và có hoạt động kinh doanh bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trực tiếp đến người tiêu dùng; | Bắt buộc dùng hóa đơn điện tử có mã hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền |
| Sổ kế toán | Ghi chép đơn giản (được hỗ trợ phần mềm đơn giản miễn phí) | Sổ kế toán đơn giản, phần mềm miễn phí | Bắt buộc theo chế độ kế toán của Doanh nghiệp siêu nhỏ hoặc Doanh nghiệp vừa |
| Tài khoản ngân hàng | Không bắt buộc | Bắt buộc mở tài khoản riêng phục vụ kinh doanh | Bắt buộc mở tài khoản riêng phục vụ kinh doanh |
| Chuyển đổi phương pháp tính thuế | Không áp dụng | Nếu Doanh thu > 3 tỷ trong 2 năm liên tục → áp dụng như nhóm 3 từ năm sau | Áp dụng như Doanh nghiệp. Được khấu trừ thuế GTGT đầu vào từ kỳ đầu tiên |
| Kinh doanh qua nền tảng Thương mại điện tử |
Nếu sàn có chức năng thanh toán: – Sàn khấu trừ, kê khai và nộp thay thuế GTGT, TNCN theo tỷ lệ % trên doanh thu – Nếu Doanh thu cuối năm < 200tr, được xử lý hoàn nộp thừa thuế đã nộp thay Nếu sàn không có chức năng thanh toán: – Cá nhân phải tự kê khai, nộp thuế theo từng lần phát sinh, tháng hoặc quý |
Nếu sàn có chức năng thanh toán: – Sàn khấu trừ, kê khai và nộp thay thuế GTGT, TNCN theo tỷ lệ % trên doanh thu – Nếu Doanh thu cuối năm < 200tr, được xử lý hoàn nộp thừa thuế đã nộp thay Nếu sàn không có chức năng thanh toán: – Cá nhân phải tự kê khai, nộp thuế theo từng lần phát sinh, tháng hoặc quý |
Nếu sàn có chức năng thanh toán: – Sàn khấu trừ, kê khai và nộp thay thuế GTGT, TNCN theo tỷ lệ % trên doanh thu – Nếu Doanh thu cuối năm < 200tr được xử lý hoàn nộp thừa thuế đã nộp thay Nếu sàn không có chức năng thanh toán: – Cá nhân phải tự kê khai, nộp thuế theo từng lần phát sinh, tháng hoặc quý |
| Hỗ trợ từ cơ quan nhà nước |
– Miễn phí phần mềm kế toán – Hỗ trợ sử dụng hóa đơn điện tử – Tư vấn pháp lý |
– Miễn phí phần mềm kế toán – Hỗ trợ sử dụng hóa đơn điện tử – Tư vấn pháp lý |
– Miễn phí phần mềm kế toán – Hỗ trợ sử dụng hóa đơn điện tử – Tư vấn pháp lý – Khuyến khích chuyển đổi sang doanh nghiệp để hưởng ưu đãi theo Nghị quyết Số 68-NQ/TW và Nghị quyết 198/2025/QH15. |
Theo Đề án ban hành kèm Quyết định 3389/QĐ-BTC đã chia hộ kinh doanh thành 03 nhóm quản lý thuế mới, cụ thể như sau:
Nhóm 1: Doanh thu dưới 200 triệu đồng/năm
– Được miễn thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân.
– Không bắt buộc áp dụng sổ sách kế toán phức tạp, nhưng vẫn phải kê khai định kỳ.
– Có thể lựa chọn kê khai 02 lần/năm (đầu năm và giữa hoặc cuối năm) hoặc chọn thời điểm phù hợp.
Nhóm 2: Doanh thu từ 200 triệu đến dưới 3 tỷ đồng/năm
– Tiếp tục tính thuế trực tiếp trên doanh thu như hiện hành.
– Mức thuế suất theo ngành nghề:
+ 1%: Phân phối, cung cấp hàng hóa
+ 2%: Hoạt động kinh doanh khác
+ 3%: Sản xuất, vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa, xây dựng có bao thầu vật liệu
+ 5%: Dịch vụ, xây dựng không bao thầu vật liệu
– Kê khai 04 lần/năm (theo quý).
– Hộ có doanh thu trên 01 tỷ đồng/năm trong lĩnh vực bán lẻ, dịch vụ trực tiếp đến người tiêu dùng phải xuất hóa đơn điện tử từ máy tính tiền kết nối với cơ quan thuế.
– Hộ có doanh thu dưới 01 tỷ đồng/năm không bắt buộc xuất hóa đơn nhưng được khuyến khích ghi chép doanh thu đầy đủ.
Nhóm 3: Doanh thu trên 03 tỷ đồng/năm
– Hộ kinh doanh đạt doanh thu trên 03 tỷ đồng trong 02 năm liên tiếp sẽ chuyển sang nhóm này.
– Áp dụng phương pháp khấu trừ thuế GTGT:
Thuế GTGT phải nộp = Thuế GTGT đầu ra – Thuế GTGT đầu vào
– Thuế TNCN tính 17% trên tổng lợi nhuận, trong đó:
Lợi nhuận = Doanh thu – Chi phí hợp lý
– Hộ có doanh thu trên 50 tỷ đồng/năm kê khai theo tháng, dưới 50 tỷ kê khai theo quý.
– Bắt buộc xuất hóa đơn điện tử, mở tài khoản ngân hàng riêng phục vụ kinh doanh.
– Việc sử dụng hóa đơn điện tử có mã hoặc hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền là yêu cầu bắt buộc.
Công ty Luật Minh Phi
