Trước hết cần hiểu rằng, việc đến hạn mà người vay chưa có khả năng trả không đồng nghĩa với việc sẽ bị xử lý hình sự. Theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015, người vay tiền có nghĩa vụ hoàn trả tài sản khi đến hạn. Nếu vi phạm nghĩa vụ này thì trước hết sẽ phát sinh trách nhiệm dân sự, chẳng hạn như bị yêu cầu thanh toán nợ gốc, lãi, bồi thường thiệt hại hoặc bị khởi kiện ra tòa án.
(Ảnh minh họa: Nguồn internet)
Tuy nhiên, người vay tiền cần đặc biệt lưu ý đến cách ứng xử của mình đối với khoản vay. Trong thực tế, nhiều người khi gặp khó khăn về tài chính thường né tránh với bên cho vay tiền, tắt điện thoại, chặn liên lạc hoặc rời khỏi nơi cư trú nhằm tránh việc trả tiền. Đây là hành vi có thể làm phát sinh những rủi ro pháp lý nghiêm trọng.
Cụ thể, theo điểm c khoản 1 Điều 18 Nghị định 282/2025/NĐ-CP quy định phạt tiền từ 02 triệu đồng đến 03 triệu đồng đối với hành vi dùng thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản của người khác do vay, mượn nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
Nghiêm trọng hơn, trường hợp người vay nhận tiền một cách hợp pháp nhưng sau đó dùng thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn nhằm chiếm đoạt tài sản, hoặc đến thời hạn trả tiền mặc dù có điều kiện, khả năng nhưng cố tình không trả, thì có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự về tội Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo Điều 175 Bộ luật Hình sự năm 2015.
Do đó, khi rơi vào hoàn cảnh chưa có khả năng thanh toán, người vay tuyệt đối không được bỏ trốn hoặc cắt đứt liên lạc với người cho vay tiền. Thay vào đó, cần chủ động thông báo tình hình tài chính thực tế, trình bày rõ nguyên nhân dẫn đến việc chậm trả và thể hiện thiện chí khắc phục.
Nếu chưa thể thanh toán toàn bộ khoản vay, các bên có thể thỏa thuận gia hạn thời gian trả tiền hoặc xây dựng lộ trình trả dần theo từng đợt phù hợp với khả năng tài chính của người vay. Các thỏa thuận này nên được lập thành văn bản, tin nhắn hoặc email để làm căn cứ chứng minh khi cần thiết.
Bên cạnh đó, mỗi khi có điều kiện tài chính, người vay nên thực hiện thanh toán một phần khoản tiền. Việc trả dần không chỉ giúp giảm áp lực tài chính mà còn là bằng chứng thể hiện thiện chí thực hiện nghĩa vụ, qua đó hạn chế nguy cơ phát sinh tranh chấp hoặc những hiểu lầm không đáng có từ phía người cho vay.
Nếu đang vay tiền nhưng chưa có khả năng trả đúng hạn, điều quan trọng nhất là phải giữ liên lạc với người cho vay, chủ động trao đổi và tìm giải pháp khắc phục. Thiếu tiền để trả khoản vay chưa chắc dẫn đến trách nhiệm hình sự, nhưng hành vi bỏ trốn hoặc cố tình trốn tránh nghĩa vụ có thể khiến người vay phải đối mặt với các chế tài hành chính, thậm chí là trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.
Công ty Luật Minh Phi
